Özet
Don Juan... İnsanların en ihlarsızısı ve en faidesiz olarak ihlarsızlı. Çünkü sadece ihlarsız olduğu halde, sceptikte'dir, Mizacının, varlığını bildir- diği vehatta istedği şeylerin hepsini ruhu in- kâr eder. Eki mesafeye onadır. Belki Sancho ile Don Quichotte arasındaki ihlal dahaha az siddetlidir: Zira bu ikisini karşıtırmak, kimsenin akla gelmez. Lakin bu mütmiş Don Juan'da, ikisi yüzüze gelirler ve çatışlarlar. Biri öteki- nin lehine veya aleyhine biteviyeti hiyanet etikleri, öldüresiye bir boğuşmaya girişirler.
Diğer Dergiler
Tam metin içeriği
Don Juan... İnsanların en ihtiraslısı ve en faidesiz.
olarak ibtiraslısı. Çünkü sadece ihtiras olduğu
halde, sceptigue'dir, Mizacının, varlığını bildir-
diği ve hattâ istediği şeylerin hepsini ruhu in-
kâr eder. İki mesafe ondadır. Belki Sancho ile
Don Ouichotte arasındaki ihtilâf daha az şid-
detlidir : Zira bu ikisini karıştırmak, kimsenin
aklına gelmez. Lâkin bu müthiş Don: Juan'da,
ikisi yüzyüze gelirler ve çatışırlar. Biri öteki-
nin lehine veya aleyhine biteviye hiyanet ettik-
leri, öldüresiye bir boğuşmıya girişirler.
Bu Don Juan doymak bilmez. Zira ihtirası
asla kendini doyuracak bir mevzua rastlamaz
ve alaycı tabiat onu öyle yetiştirmiştir ki hiç
doymadan daima ister.
Onun felâketi bundadır. Commandeur (*|
(reis) onun taş kesilmiş vicdanıdır. Onu yen-
mek ve yere sermek için yıldırıma ihtiyaç
yoktur. Yıldırım onu yakmaya bile yetmiz.
Ancak, kendi kendini zorlaması ile teslim
olmaya, kudretli mizacını terkelmeye, Hospice
de la Charite (**) de cüzzamlılara hizmete
gitmeye mecbur olacaktır.
“.
Baştan aşağı ihtiras ve sadece şüphe; ya-
ratabilen ve her ân “ hayır, yarattığım kötü,
beni sıkıyor, beni iğrendiriyor, içimi bulandı
nyorl,, diyebilen bir iktidar, böyle bir adam,
Tanrının bir nevidir. Ümitsizliğin yıprattığı
kararsız bir ilâhı, kendi kendinden bülün öte-
kilerin hâkimi yalnız Allahı kurtarabilir.
“.
Don Juan aşka ihanet etmiyor: Ey tenin
uşağı, mendebur ve budala aşk hakkındaki
kadın fikri... Eğer yürek onların gözünde bir
et beni ve adamin ruhu bir sivilce, bir uçuk
ise veyl onlaral Don Juan aşka ihanet etmez;
sadece ondan. mahrumdur. Don Juan vefasız
değildir. Bu dünyanın ve fani bayatın şeyleri
Don Juan'a ihanet ederler. Bütün bu kadın-
lar onun için deli olmuşlardır; fakat hiç biri
kendisi uğrunda onu çıldirtamaz. Bu kadınla-
rın hiç biri, ihtirasta bu adamın çoşkunluğuna,
istediğine. ve ebediyen arayıp bulamadığına
denk: değildir. Donna Anna artık bağırmayı-
(9) Kızını kaçırmak için öldürdüğü reis Ulloa.
(9) Şefkat yurdu.
DON
niz. ve siz lütfen Donna Elvire inlemeyi ve
ağlamayı bırakınız! Hah, mesele yatak ve yav-
ru yapmak meselesi değil, bütün bir dünya
yaratmaktır. Vefasız; her şeye rağmen kendi-
ne sadık kalan bir kahraman için, bu kelime-
nin manası var mıdır ?.
Don Juan'dan Don Juan'a. Hulya.
Şefkat manastırında, kilisenin dışında, eşik-
te bir döşeme taşı, Don Juan'ın mezarıdır :
Herkes üzerine bassın diye kendisini orayâ
gömdürmüş ve laşın üzerine şunun yazı'masını
istemişlir: Dünyanın en kötü adamının eti ve
kemiği buraya gömülmüştür. Ebedi azap ve
miskinlik (9). içinde ne yanık gurur kütüğü.
En kötü adam ? Övünüyor. Bir sürü kadına,
hiç olmazsa bin üçüne o kadar zevk veren
bir adam; kavalyelerden pek azı hayırseverlik-
te daha ilerisine gidebilmişlerdir.
Kinsiz döğüşüp öldürmeyi ve küçük gör-
meden hüküm vermeyi öğrenmek lâzımdır.
Kudretli bir ruhu, yalnız hayat, yetecek kadar
olgunlaşdırır. Dersin sonu bazan gülümseme
ve bazan da sükültur.
Irsanlar arasında büyüklük hemen asla
hoş görülmez. Eğer ruh büyüklüğü ise, anla-
şılmaz; seciye büyüklüğü ise şüphelidir. - kisi
de bir arada olunca, çok korkunç bulunur ve
nefret edilir.
Büyük ruhlar mağrur değillerdir. Neye
bağlanacaklarını, ne ile iktifa edeceklerini bi-
lirler. Vekarlı ve münzevidirler. Neyin gururu?
Herkesin ne ise o olduğu yerde, ne ise o ok
makla mı? Ne alâ iş! Övünmeye değeri Büyük
bir ruh mağrur ise, bu, büyüklüğiyle değil,
ancak küçüklükleriyle mütenasiptir. Gurur;
müelliflere, artistlere, patriklere, boyunduru-
1) Tevazu,
8
