Özet
ki; işte, atomun büyüsü hakkındaki bu yeni araştırmaların e-sasını Danimarkalı fizikçi (Niels Bohr) da buluyoruz. Bu zat Planck'dan beri yeni fiziğe hakim olan quanta nazariyesini atomun derinliği büyüsüne yarayak suretle müskülätı halletti: Her atom bir müsset elektrikiyet yani (proton) bir de menfi elektrikiyet yani (elektron) dan mürekkeptir. Proton yalnız başına atomun bütün kütlesini toplar, haffi elektron ise bir daire resmederek ve mesafenin murábbalı makûseni mütanasip ola-rak etrafında döner. Maxwell prensipinin müskülätı mevzuu bahis değildir, çünkü atomun maruz kalabileceği yagâne hal değişmesi ancak bir elektronun bir quantum dairesinden diğer quantum dairesine geçmesile mümkündür [1].
Diğer Dergiler
Tam metin içeriği
44 o Eeray
ki; iste, atomun bünyesi hakkındaki bu yeni araştırmaların e-
sasını Danimarkalı fizikçi (Niels Bohr) da buluyoruz. Bu zat
Planeck'danberi yeni fiziğe hâkim olan guanta nazariyesini ato-
mun deruni bünyesine yaymak suretile müşkülâtı halletti: Her
atom bir müsbet elektrikiyet yani (proton) bir de menfi elek-
trikiyet yani (elektron) dan mürekkeptir. Proton yalnız başı-
na atomun bütün kütlesini toplar, hafif elektron ise bir daire
resmederek ve mesafenin murabbaile maküsen mütenasip ola-
rak etrafında döner. Maxwel prensipinin müşkülâtı mevzuu
bahis değildir, çünkü atomun maruz kalabileceği yagâne hal
değişmesi ancak bir elektronun bir guantum dairesinden diğer
guantum dairesine geçmesile mümkündür |).
Burada bizim için mühim olan cihet, bir
nüve etrafında müsbet ve menfi iki kuvve-
tin karşılıklı tesirleri neticesinde (atom)
un vücude gelmesi meselesidir. O suretle ki maddi âlemin par-
çalanmaz esası gibi farzedilen ve cisimler arasındaki farkları
meydana getiren bu maddi unsur, ancak elektron ve proton
dediğimiz bir çok kuvvetlerin birbiri üzerine vaki tesirlerile
ve dinamik bir nazariye ile izah edilmektedir 11.
Determinizmden
şüpheler:
Bununla beraber guanta nazariyesinin 1925 tenberi geçir-
diği yeni inkilâplar, az çok yerleşmiş gibi görünen atom telâk-
kisinde değişiklik yaptı. Born ve Dirac'la başlıyan bu mühim
değişmeler bilhassa Schrödinger, Heisenberg ve nihayet de Brog-
liede inkişaf etti. Ancak mevce ve cisimcik telâkkilerinin bir nevi
uzlaşmasile halledilebilen bu buhranın meydana çıkardığı en
esaslı fikir, atomu teşkil eden veya serbest halde bulunan bir
elektrondaki muayyensizlik fikridir: Buna göre, «Bir cisimcik
bir mahal ve bir sürate malik olabilir. Fakat hiç bir kat'i tef-
sirde onlara malik olamaz.» Eğer yalnızca bir tahmin ile iktifa
edebilirsek, mutlak bir illiyet yerine kuvvetli bir ihtimaliyeti
koymağa razı olursak bir cisimciğe hem bir mahal hem de bir
sürat atfedebiliriz. Şayet (mahal) i kat'iyetle tayine çalışırsak
(41 A, S. Eddington: La nature du monde phisigue. (Shf. 191 -
199) «La ihöorie des Ouanla»
(2) Lodge: Eleciricitö et Matiğre; N. Lassky'nin evvelce zikredi-
len eseri.
