Özet
Goethe, Werther romanı ile bir sonraki eserini yazdı.
Diğer Dergiler
Tam metin içeriği
AĞAÇ
GOETHE'DEN AYRILIRKEN
«Seience » eşiği yeçebilir mi? Andre Suarös
En büyük yünah var olmak yünahıdır.. Yüculundan geçtin, kurtuldun ve
hikmetlerin hikmetini buldun. Lâedri
i.. Saint François de Sales
Ey insan yüreğinin imrenmeye değen tek endişi
1
Halbuki Goethe için, böyle bir ümit ve
böyle bir endişe kadar gülünç bir şey yok-
lur. O, metafizik can sıkıntısına, şüpheye,
en derine gitmeye, hulâsa zekâsının rahatını
kaçıran, onda ihtirasların fırtınasını uyandı-
ran her şeye karşı yabancı idi. Allah tara-
fından yenilmeye bile râzı ol-
muyordu. Kendisinin dediği
gibi, varlığına ıstırap veren
duygu ve fikirleri hemen sanat
kalıbına döküyor, içinin huzu-
runu bulmak ve varlığile uyuş-
mak çarelerini arıyordu. Bu-
nun içindir ki “ bütün eserle-
rim, büyük bir itirafın parça-
larından başka bir şey değil.
dir, demişti.
Böylelikle hislerinin taş-
kınlığı sanata dönüyor ve ar-
tisl dünyasını yaratınca, adam
artık ıstırap çekmiyordu.
ul
O, dini, cılızlar, hastalar için bir değnek
sanıyordu. Ruhunun selâmeti yolunda Allaha
değil varlığına güvenmekte idi. Kendine sahip
olmaktan büyük arzusu yoktu. Hiç bir şeye
benliğini hesapsız verdiği görülmemiştir.
İhtiraslarının sonuna kadar gitmeyi yarat-
lığı kahramanlara bırakırdı. İntiharı düşünen
Goethe değil, Werther'dir. Hakiki Werther ise
en asil ihtiraslarını bile boğmaya ve onlara
hâkim olmaya çalışır.
nı
Dünyanın en katı yürekli adamı Napo-
Icon, heybesinde Werther'i Mısıra götürüp,
ağlayarak dokuz defa okuyabilir. Madame
de Staöl “ Werther en güzel kadınlardan
fazla intihara sebep olmuştur ,, diyebilir.
Madame Hohenhausen'in oğlu, Bonn'da
Werther'in kenarına “ey Allahın dâli ya-
ratlığı ve İnsanları terbiyeye memur ettiği
adam, elbette Allah sana verdiği istidadın
hesabını soracaktır ,, cümlesini yazarak, bey-
nine bir kurşun sıkabilir. Ve bir gün Goet-
he'nin bahçesi kenarında, ce-
binde Werther, intihar etmiş
bir genç kız, onun gözleri ö-
nünde sudan çıkarılabilir. Bü
tün bunların ne ehemmiyeti
var? Goethe'ye göre Werther,
aziz nefisciğini kurtarabilmek,
kâinata ve insanlara karşı gra-
nilten sert kayıtsızliğını sür
dürebilmek için, alınmış bir
müshilden başka bir şey değil-
dir. Müshil tesirini yaptı ya, ge-
risinden ona ie?
GOETHE IV
Goethe, sonunda Allahı bulurum, yahut
kendimden başkalarını da severim korkusile,
hiç bir mesele;
En büyük meziyeti kendini inkârdan ibaret
akıl ile, yalnız âlet yapmaya yarayan fen,
onu doyurmaya yetiyordu. İşte; yüreğinin ne
kadar taştan olduğunu, gösteren Madame de
Stein'a yazdığı mektuptan bir kaç satır:
“ Dün gece yatmış uyumak üzere idi
Philippe bir mektup getirdi. Lili'nin evlendi
gini haber veriyordu. Öbür tarafıma döndüm
ve uyudum. ,
Lili, onun bütün bir yıl çıldırasıya sev-
diğini sandığı ve yarı resmi nişanlandığı,
sonra bir takım para meseleleri yüzünden
ansızın bırakıp kaçtığı ve hâlâ sevdiğini söy-
lediği, kibar, gün görmüş bir ailenin kızı
madmazel Sehocnemann idi.
