Özet
1937 yılındaki bir gazete sayfasında, ekonomi ve sosyal istatistiklerin önemini vurgulayan bir haber bulunmaktadır. Bu haber, ekonomi durumunu, ziraat ürünleri, balıkçılık ve orman istatistiklerini ele alır. Ayrıca, endüstri istatistiklerinin telif edilmesi ve genişletilmesi konusunda da bahsedilir. Haberin ana olayı, ekonomi istatistiklerinin önemini vurgulamaktır.
Diğer Dergiler
Tam metin içeriği
Siyaset ve İktisadiyat
mından bugün sarih şekilde tesbit veya hiç değilse tahmin
edilmeleri lâzımgelen ekonomik ve sosyal hâdiselerin nekadar
fazla olduğu, müdafaa ekonomisi istatistiklerinin başlıca va-
zifeleri hakkında aşağıki izahlarımızdan anlaşılacaktır.
Burada her şeyden önce başlıbaşına geniş bir grup teşkil
eden istihsal istatistiklerinin zikredilmesi icap eder. Gıda eko-
nomisi durumu hakkında etraflı bir malümat sahibi olabil-
mek için mahalli taksimata ve ziraat ürünlerine göre tanzim
edilmiş devamlı hasat istatistiklerine, sonra hayvanların mev-
cut miktarını gösterecek istatistiklere, balıkçılık istatistiğine
ve bir de orman istatistiğine ihtiyaç vardır. Bundan başka
mevcut zirai makineler, gübre istimali ve gübre ihtiyacı V. &.
için de ayrıca istatistik relevelerinin yapılması lâzımgelecek-
tir, Yine ayni şekilde endüstri istatistiklerinin de tertibi icap
eder. Diğer taraftan, mevcut «kapasite» ihtiyatları hakkında
bir fikir edinebilmek için, endüstri işletmelerinden azami is-
tihsal kabiliyetine nazaran, fiiliyatta nekadar istifade edildi-
gini öğrenmek te bilhassa çok faydalı olacaktır. Fakat her şey-
den önce şu noktaların tesbiti lâzımdır: Barışta sivil ihtiyaç
maddeleri istihsal eden işletmelerin harpte askeri istihsal sa-
hasına geçirilmeleri mümkün olacak mı (şayet olacaksa: bu
işler nekadar zamanda başarılabilecek), mevcut tesisatı ne
mikyasta genişletmek ve bu hususa nekadar sermaye tahsis
etmek lâzımgelecek ilâh... Nihayet bir de, bugünkü vaziyette
zirai ve sınai istihsalin savaşta, harbin tesirleri altında ne ş€-
kil alacağı tahmin edilmeğe çalışılmaktadır.
Müdafaa ekonomisi istatistiklerinin tetkik ettiğimiz o bu
ilk grupu yanında, barış istihlâkinin ve harp ihtiyacının hesap-
lanmasına yardım edecek ikinci bir grup daha vardır. Bilhas-
sa harp ihtiyaçlarının tahmini meselesinde sivil ve askeri ma-
kamların el birliği ile müştereken çalışmaları lâzımgeleceği
gayet tabiidir. Harp zamanlarındaki ihtiyacın terkip ve vüs-
ati hakkında aşağı yukarı bir fikir edinildikten sonra yapıla-
cak ilk iş, ekonomik seferberlik plânında o ihtiyaçların tesvi-
yesi için lâzımgelen hazırlıkları nazarı itibara almaktan iba
rettir, bütün bu işler istihsalin ziyadeleştirilmesini ve sivil
ihtiyaç kadrosunun daraltılmasını icap ettirecektir. Bu şüp-
