Özet
Mukayeseli edebiyat, 19. yüzyılda Fransa ve Almanya'da büyük bir etki yarattı. Bu etki, Edebiyat tarihinin inşası ve gelişmesine önemli katkıda bulundu.
Diğer Dergiler
Tam metin içeriği
enler
Fran-
tişarı
inde,
yeseli
dı.
ilde
isani-
etmiş
r çok
'n İn-
lisan
e tev-
cıbevi
retkik
kında
m ol-
etkik-
sene-
ıeşgul
er ve
ilmin
nkün-
1 ara-
Dante
iltere-
er de,
sirler
ni
rinde,
ersle-
itiba-
i açıl-
maka-
sında
edilen
Edebiyat ve Sanat 151
neticelerin yayılmasında büyük bir tesir yapmıştır. Fakat, me-
tod ve nazariye meselelerine dair yazılmış olan makale veya
kitap mukaddimeleri 1870 - 80 arasında intişara başlar, ve bu
faaliyet bilhassa Almanya ve İtalyada kendini gösterir.
Ne olursa olsun, Mukayeseli edebiyat 19. uncu asır zarfın-
da, bir ilim olmağa lâyık bir şekilde teessüs etmiş halde idi;
inkişafı da, mukadderatını çok yakından takip ettiği Edebiyat
tarihinin inkişafile mümkün olabilirdi. Bu asrın sonunda, Ede-
biyat tarihi, meşhur Fransız edebiyat tarihçisi Gustave Lanson
ve talebelerinin gayretile daha ciddi bir mana kazanınca, Mu-
kayeseli edebiyatın da daha ilmi bir karakter iktisap edebilmesi
ve yürüdüğü istikamette muvaffak eserler verebilmesi için, ta-
mamile yeni bir takım esaslara göre yeniden inşası lâzımgeldi.
1890 dan sonra, Mukayeseli edebiyat sahasında daha ciddi
bir faaliyet görülmektedir. Fransa ve Almanyada bu ilmin usul-
lerine istinad eden tetkiklerin naşiri mecmuaların tesis edilmesi,
meşhur Fransız münekkidi Fernand Brunetiğre'in bu ilme âit
tetkikleri ısrarla teşvik etmesi, ve nihayet bu ilmin en kuvvet-
li âlimi olan Joseph Texte'in, 1895 de meşhur eserini neşretmesi,
yine ayni âlimin bu ilmin tarihçesine ve usullerine ait neşriya-
tı ve 1896 dan itibaren Lyon üniversitesinde açılan Mukayeseli
edebiyat kürsüsünde verdiği dersler bu faaliyetin canlı misal-
leri idi. Artık, Mukayeseli edebiyat tâbii olduğu Edebiyat tari-
hinden tamamile müstakil olarak teşekkül etmişti; inkişafı için
de, nihayet dakikiyet meselelerinin halli gibi, her ilmin teessü-
sünden sonra mevzuu bahsolan olgunlaşma devresine girmesi
icap ediyordu.
nu
Edebiyat tarihi tetkiklerine, milli edebiyatların harici mü-
nasebetlerini tenvir etmek suretile, beşeri mirasın tahavvülle-
rini ve bundaki sebepleri izah etmek gibi yeni bir meseleyi ge-
tirmiş olan Mukayeseli edebiyat, bir eseri bir cepheden muta-
lâa eder: 1, - Edebi eserin ihtiva ettiği yabancı unsurlar, 2. - Ede-
bi eserin yabancı edebiyatlara tesiri.
1. — Edebi eserin ihtive etmiş olduğu yabancı unsurları
tetkik etmek için, edebi eseri biri muhtevadan (hisler, fikirler,
