Özet
Edebi eserlere karşı alakamız evvel okuma ile başlar. Okuduklarnıza arasıda bazı eserlere, insanlara duyduğumuz neviden bir sempati duyarız: Çünkü, bunların bir kısmı bize gözyaşı dökütmüş, bir kısmı saadetin verdigine yakın neşe vermştir. Fakat, içimizde muayen birkaç eser arasında bulduğumuz fikir veya his itibarile olan yakınlığı araştırmak için bir arzu duymaklağımız, her şeyden evvel bizde sempati doğmuş olan eserler üzerinde hikâüm vermek ve bu hikâümde isabetli olabilmek için de alelâde bir kariden farklı hususiyetlere sahip bulunmakla mümkündür. Alelâde okumadan sonra gelen bu merhale Edebi tenkit dediğimiz şeydir. Edebi tenkit bizi bir eserin sadece muhiti, ihtiyâa ettiği hisler ve fikirler, üslübu, ve yazıldığı evni içinde muvaffakiyeti ve ilh... gibi noktaları üzerinde düşümeğe sevkeder.
Diğer Dergiler
Tam metin içeriği
Mukayeseli Edebiyat
Yazan: Şerif Hulüsi
Edebi eserlere karşı alâkamız evvelâ okuma ile başlar.
Okuduklarımız arasında bazı eserlere, insanlara duyduğumuz
neviden bir sempati duyarız: Çünkü, bunların bir kısmı bize
gözyaşı döktürmüştür, bir kısmı saadetin verdiğine yakın neş'e
vermiştir. Fakat, içimizde, muayyen birkaç eser arasında bul-
duğumuz fikir veya his itibarile olan yakınlığı araştırmak için
bir arzu duymaklığımız, her şeyden evvel bizde sempati do-
gurmuş olan eserler üzerinde hüküm vermek ve bu hükümde
isabetli olabilmek için de alelâde bir kariden farklı hususiyet-
lere sahip bulunmakla mümkündür. Alelâde okumadan son-
ra gelen bu merhale Edebi tenkit dediğimiz şeydir. Edebi ten-
kit bizi bir eserin sadece muhiti, ihtiva ettiği hisler ve fikir-
ler, üslübu, ve yazıldığı edebi nevi içinde muvaffakıyeti ve
ilh... gibi noktaları üzerinde düşünmeğe sevkeder.
Fakat, bu noktalar üzerinde verilen hükümlerdeki isabe-
timizi, eğer edebi eserlerle temasımız çok fazla ise, yani bir
vakit geçirmeden ibaret değilse, daha ileri giderek, eserin bu
noktalarının kendinden evvel ve sonraki eserlerle olan alâka-
sını tesbit etmek suretile kontrol etmek isteriz. Böyle bir ni-
yetle başlıyan tecessüs, derhal eser sahibinin diğer eserlerini
okumak lüzumunu doğurur, bunu müellifin hayatı hakkında
yapacağımız araştırmalar takip eder. Hayatına ve eserlerine
dair malümat sahibi olduğumuz bu müellifi evvelâ yaşadığı
devir, sonra da mensup olduğu mektep içinde mütalea edince
tetkik sahamız biraz daha genişlemiş olur. Bu takdirde yeni
